Tłumaczenie tekstów specjalistycznych

W miarę rosnącego zapotrzebowania na tłumaczenia tekstów specjalistycznych z różnych dziedzin w zjednoczonej Europie staramy się zaproponować studentom kursy poszerzające ich wiedzę na temat konkretnych zadań praktycznych i zagadnień dotyczących tłumaczernia tekstów specjalistycznych. W polu naszego zaiunteresowania znajdują się przede wszystkim teksty prawnicze albowiem one stanowią największą liczbę tekstów będących przedmiotem szczegółowej analizy na kursie Legal English. Teksty prawnicze stanowią nader przydatny przykład tekstów specjalistycznych dla ilustracji zasadniczych kwestii związanych z teorią i praktyką przekładową. Stosowane metody translatologiczne i procedury to: analiza porównawcza dokumentów z różnych krajów anglojęzycznych i tradycji prawniczych pod względem leksykalnym, składniowym, stylistycznym i kodyfikacyjnym, oraz próba ich przekładu na język polski.

Kurs jest prowadzony w oparciu o autentyczne teksty prawnicze w języku polskim i angielskim i obejmują takie typy dokumentów jak: akty urodzenia, akty małżeństwa, zaświadczenia lekarskie, umowy o pracę, pełnomocnictwa i inne. Zapotrzebowanie na tłumaczenie tychże dokumentów w kontekście otwartego rynku europejskiego i kontaktów zagranicznych stale rośnie. Dokumenty te są klasyfikowane jako teksty specjalistyczne albowiem są one wykorzystywane w kontekście określonych sytuacji urzędowych wymagających usankcjonowania prawnego/formalnego tak jak np. potwierdzenie czyjeś tożsamości czy stanu cywilnego, a ich ranga w obrocie urzędowym i administracyjnym w kraju uwierzytelniona jest pieczęcią tłumacza przysięgłego. Inną ważną cechą wyrażniającą teksty prawnicze jako odrębną grupę spośród specjalistycznych jest ich dalece idąca kodyfikacja formalna.

Celem kursu jest nabycie przez studentów sprawności niezbędnych do rozumienia dokumentów oraz tekstów prawniczych z zakresu postępowania cywilnego i administracyjnego oraz prawa handlowego w Polsce i Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i Ameryki Północnej w języku polskim i angielskim, oraz tłumaczenia ich fragmentów z języka A na język B i odwrotnie. Innym, nie mniej ważnym celem jest rozbudowanie zasobu słownictwa angielskiego pozwalającego tłumaczyć fragmenty tekstów związanych z wybranymi dziedzinami prawa (np. postępowania cywilnego i administracyjnego w Polsce i Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych Ameryki), ze szczególnym uwzględnieniem poprawności gramatycznej i doboru właściwych dla kontekstu rejestrów językowych, ćwiczenia umiejętności trafnego wyboru ekwiwalentów terminów fachowych, ćwiczenie umiejętności tłumaczenia fragmentów tekstów prawniczych z języka angielskiego na język polski oraz z języka polskiego na język angielski. Zależy nam, aby studenci zdobyli nie tylko teoretyczne umiejętności identyfikacji kategorii i pojęć nie posiadających swych ekwiwalentów w drugim języku, ale także praktyczne umiejętności przekładowe w zakresie tekstów specjalistycznych w ogóle a prawniczych w szczególności.

Innym ważnym celem kursu jest uświadomienie studentom specifiki języka prawniczego jako języka specjalistycznego posługującego się określoną terminologią, składnią i stylistyką, z których każda ma służyć zagwarantowaniu nie tylko jasności i precyzji konstrukcji myślowej tekstu, ale również jednoznaczności przekazu. W obszarze naszego zainteresowania jako tłumaczy jest też rozróżnienie terminologiczne między językiem prawniczym jako odmianą języka naturalnego, posiadającą identyczną z nim składnię, ale różniącą się użyciem znaczenia poszczególnych słów i zwrotów. Ta ostatnia cecha może sprawiać trudności w prawidłowym rozumieniu języka prawniczego, ponieważ potoczne rozumienie pojęć, którymi operują prawo i prawnicy, często prowadzi do nieporozumień i błędnych wniosków. Odmienności terminologiczne języka prawniczego wynikają z potrzeb doprecyzowania i uściślenia terminologii, która ma być używana w aktach prawnych i dokumentach, jak również w dyskusji o prawie. Od języka prawniczego odróżniamy język prawny w którym formułowane jest prawo, a więc jest językiem przepisów i norm prawnych – jest zawarty w tekstach prawnych – Konstytucji, ustawach, rozporządzeniach, dekretach (aktach normatywnych). Język prawniczy jest więc metajęzykiem w stosunku do języka prawnego. W nim wypowiadamy się o mocy wiążącej przepisów prawnych, dokonujemy interpretacji norm prawnych, ustalamy ich treść i możliwość zastosowania w określonej sytuacji.