Dziedziny badań

Przekład i odbiór przekładu

Na pierwszy rzut oka tłumaczenie może wydawać się czynnością automatyczną wymagającą „jedynie” znajomości dwóch języków oraz dwóch kontekstów kulturowych w stopniu pozwalającym na zrozumienie znaczenia oryginału i wyprodukowanie „ekwiwalentnego” tekstu przekładu. „Ekwiwalentny” w ekstremalnej interpretacji znaczyć będzie „taki sam”, a w ujęciu bardziej pobłażliwym – „przekazujący to samo znaczenie”. Często można odnieść wrażenie, że odbiorcy tłumaczonych tekstów oczekują wierności do oryginału zarówno jeśli chodzi o jakość tekstu, jak i o jego ilość, czasem spodziewając się ekwiwalencji na poziomie słowa. Widać to na przykład w ocenach napisów filmowych czy tłumaczeń tytułów. Jednocześnie chcielibyśmy mieć do czynienia z tekstami, które „czyta się” gładko i przyjemnie, tak jakby oryginalnie powstały w języku przekładu. W tym miejscu pojawia się pierwsze i podstawowe nieszczęście tłumacza: co robić, jeśli wierność i piękno nie są w stanie zgodzić się w jednym bycie – tekście docelowym?

Więcej...

Teoria Relewancji i tłumaczenie

Każdy, kto próbował przetłumaczyć jakikolwiek tekst, czy to literacki, naukowy, czy też potoczny, wie, że nie wystarczy do tego słownik. Przekładając tekst na inny język nieuchronnie zadajemy sobie pytanie, co ten tekst naprawdę znaczy i jak jego znaczenie przekazać odbiorcy. Nie zawsze jest to łatwe zadanie.  Z jednej strony, każdy język ma inne słownictwo i system gramatyczny,  możemy więc nie znaleźć dokładnego odpowiednika danego słowa, czy też konstrukcji. Z drugiej strony, osoby posługujące się danym językiem tworzą pewną społeczność, mającą swoje zwyczaje, kulturę i system odniesień.  Z tego powodu może okazać się niemożliwe, aby pewne skojarzenia przeniosły się wraz z tekstem do innego języka.

Więcej...

Przyroda i dziedzictwo kulturowe w przekładzie

Słowniki i intuicja przeciętnego rodzimego użytkownika języka nie wystarczą, by bez zniekształcania opisywanej rzeczywistości przetłumaczyć teksty w rodzaju: „ Znajdują się tu łąki trzęślicowe z kępami łozowisk i rokicin, turzycowiska, mechowiska oraz płaty łęgów i olsów”  albo: „W kureniach, po chatach, po zmurszałych młynach wodnych żyją też dawne zahowory, zasiekania i uroki, gdzie sędziwy kołtuniasty dziad lub w kabłąk ku ziemi przygarbiona starucha umie zamówić kryw, nocne zmory, różę lub też stosownym zahoworem odnaleźć zabłąkane na nietrach bydło”.  Takie właśnie teksty proponuję swoim studentom jako translatorskie wyzwania, którym wspólnie stawimy czoła.

Więcej...

Tłumaczenie tekstów specjalistycznych

W miarę rosnącego zapotrzebowania na tłumaczenia tekstów specjalistycznych z różnych dziedzin w zjednoczonej Europie staramy się zaproponować studentom kursy poszerzające ich wiedzę na temat konkretnych zadań praktycznych i zagadnień dotyczących tłumaczernia tekstów specjalistycznych. W polu naszego zaiunteresowania znajdują się przede wszystkim teksty prawnicze albowiem one stanowią największą liczbę tekstów będących przedmiotem szczegółowej analizy na kursie Legal English. Teksty prawnicze stanowią nader przydatny przykład tekstów specjalistycznych dla ilustracji zasadniczych kwestii związanych z teorią i praktyką przekładową. Stosowane metody translatologiczne i procedury to: analiza porównawcza dokumentów z różnych krajów anglojęzycznych i tradycji prawniczych pod względem leksykalnym, składniowym, stylistycznym i kodyfikacyjnym, oraz próba ich przekładu na język polski.

Więcej...

Dlaczego warto zajmować się tłumaczeniami audiowizualnymi

Nasz Zakład oferuje jeden z najciekawszych programów licencjacko-magisterskich w Polsce z zakresu tłumaczeń audiowizualnych (AVT), które cieszą się największym zainteresowaniem branży tłumaczeniowej. AVT oferuje wiele ciekawych możliwości badawczych w obszarach respeaking i dubbingu, napisów, lokalizacji w grach video, tłumaczenia dla potrzeb teatru, szkoleń z narzędzi tłumaczeniowych, by wymienić tylko kilka. Niewątpliwie jednym z najbardziej interesujących aspektów badań AVT jest fakt, że są one pokrewne z badaniami z zakresu mediów i kultury popularnej. AVT zajmuje centralne miejsce w badaniach nad przekładem ponieważ obrazuje szeroki zasięg tłumaczenia w naszym zglobalizowanym świecie, w zakresie powiązań między językiem a kulturą. Ten międzyjęzykowy i międzykulturowy kontakt jest najbardziej widoczny w uzależnieniu światowego kina od napisów i dubbingu. Młodzi absolwenci, badacze AVT, często mogą zgłębiać czy jakość napisów /dubbingu wpływa na wzmocnienie, czy wręcz przeciwnie, osłabienie przekazu ulubionego filmu.

Więcej...