Teoria optymalności – Który kandydat zwycięży?

Kiedy pewnego ranka 1993 roku fonolodzy na świecie znaleźli w swoich skrzynkach pocztowych manuskrypt zatytułowany „Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative Grammar”, nikt nie spodziewał się, że teoria, którą zaproponowali dwaj amerykańscy profesorowie Alan Prince (Rutgers University) i Paul Smolensky (John Hopkins University), spowoduje językoznawczy coup d’etat i podważy dotychczasowe poglądy panujące w fonologii.

Teoria optymalności zrywa z panującymi wcześniej zasadami analizy języka i przedstawia nowatorskie rozwiązania. Kierując się uniwersaliami językowymi, w miejsce language – specific rules teoria wprowadza zestaw uniwersalnych wymagań strukturalnych - constraints, które w założeniu posiada każdy język i dzięki którym każdy język można analizować w sposób podobny. Constraints są zebrane i uszeregowane w tabeli (tableau), zawierającej również kandydatów stanowiących potencjalne formy powierzchniowe (tzw. output forms). Spośród nich wybierany jest jeden, który najlepiej dostosowuje się do wymogów nałożonych przez constraints. Niemniej jednak, jak sama nazwa teorii wskazuje, żaden z kandydatów nie jest perfekcyjnym wyborem, ponieważ każdy z nich w mniejszym lub większym stopniu narusza owe constraints. Dlatego kandydat idealny nie istnieje, a wygrywa ten, który jest optymalny.

Od czasu pojawienia się na rynku, teoria optymalność zjednała sobie całe rzesze zwolenników jak i też zgromadziła zagorzałych przeciwników. Stała się domyślnym narzędziem pracy prawie każdego fonologa, a pojawienie się teorii optymalności w najbardziej prestiżowych czasopismach językoznawczych, jak na przykład Phonology, Linguistics Inquiry, czy też Natural Language and Linguistics Theory nadało jej zasięg międzynarodowy oraz status trendsettera we współczesnym językoznawstwie. Z tego względu, jeśli zainteresowała Ciebie te rewolucyjna teoria i pragniesz przekonać się na własnej skórze dlaczego budzi tyle różnych, czasami sprzecznych emocji, to Instytut Anglistyki UW jest idealnym miejscem, aby podjąć wyzwanie i zgłębić jej wszystkie tajniki.